Klein hoefblad & Groot hoefblad

De Kruidenschool

'Zoon voor de vader' - Klein- en Groot hoefblad

Als je van een afstandje naar de bloemen kijkt zou je het niet direct zeggen, maar van kun je zien dat ze beiden onderdeel zijn van de samengesteldbloemigen. 

En als je naar het hartvormige/hoefvormige blad kijkt zie je de gelijkenis, en snap je direct waarom ze de naam ‘hoefblad’ delen. 


Beiden zijn het voorjaarsbloeiers, één van de eerste kruiden die bloemen ontwikkelen. Een bijzondere eigenschap van beiden is dat éérst de bloem verschijnt en pas daarna de hoefvormige bladeren. Dit bloeifenomeen noemt men ‘zoon vóór de vader’.

Levenskracht

Grote Klit Grote Klis Klitwortel Kliswortel Arctium lappa De Kruidenschool

Klein hoefblad wordt zo’n 30 cm hoog en de hele plant is donzig behaard. Op een soort geschubde stengel verschijnt een knalgeel bloemetje dat een beetje doet denken aan een kleine paardenbloem. Als ik kijk naar dit bloemetje dat zijn hoofdje meedraait met de zon, en naar hoe dapper deze zich al in de winter laat zien, vult het me met inspiratie en levensmoed!


De latijnse naam vertaalt naar: ’tussis’ = hoest en ‘agere’ = (be)handelen.

Eén van de Nederlandse bijnamen van Klein hoefblad is ‘hoestblad’, in het Engels wordt hij ook wel Coughwort (hoestwortel) genoemd.


Je raadt vast al bij welke klachten dit kruid wordt ingezet. Handig, ik kijk ook graag naar de volksnamen, die vertellen vaak al waar een kruid goed voor kan zijn.

Hoestkruid

Grote Klit Grote Klis Klitwortel Kliswortel Arctium lappa De Kruidenschool

Hoestkruid

De voornaamste toepassing is dus bij allerhande luchtwegklachten.


Het werd door Dioscorides (één van de pioniers van de geneeskunde en kruidenwetenschap) aan het begin van onze jaartelling al ‘hoestkruid’ genoemd.

Het werd zelfs ingezet bij stoflongen, zoals je dat zag bij mijnwerkers, molenaars en bakkers.


Het kruid werd tot volgens sommige bronnen nog tot in de jaren 50 ‘gewoon’ als kruid gebruikt, tegenwoordig wordt het voor inwendig gebruik alleen nog in homeopathische verdunning ingezet in verband met de inhoudsstof pyrrolizidine alkaloïde die zich zou kunnen gaan stapelen in de lever. 


Overig gebruik

Klein hoefblad werd vroeger ook wel gebruikt om tondel mee te maken om een vuur aan te maken, en het blad werd bewerkt om er rookkruid van te maken als vervanger van tabak.

 

Als bodemverbeteraar is het kruid uitstekend geschikt, het maakt met de wortels de grond los en kan verontreiniging in zich opnemen en zo de grond reinigen.

 

Alhoewel het inwendig gebruik van het kruid dus wordt afgeraden zou het kruid erg smakelijk zijn en staan er op internet recepten te vinden van mensen die bijvoorbeeld siroop, gelei en wijn van de bloemen maken. Ik zou dan even op eerder genoemde zaken (alkaloïden en verontreinigde grond) letten).

 

Al met al een bijzonder kruidje, dat ook door de vroege insecten zeer wordt gewaardeerd vanwege de nectar, als de koude nog regeert en er weinig voedsel te vinden is.

Groot Hoefblad - (Petasites hybridus)

Groot hoefblad De Kruidenschool

Groot hoefblad maakt een heel bijzondere bloem met een mysterieus, toverachtig uiterlijk.

Een bolvormige kaars met kleine bleekroze bloemetjes steekt ineens langs de waterkant de kop op.

Ik vind deze ‘roze knotsen’ fascinerend om naar te kijken.


Zoals de naam al doet vermoeden maakt hoefblad véél grotere bladen dan het klein hoefblad, wel 60cm tot 1m breed en behoren daarmee tot de grootste van de flora die we hier kennen.


De enorme bladeren staan op een stevige steel en doen een beetje denken aan een parasol of paraplu. Hiervoor werden ze ook echt gebruikt door mensen die werden overvallen door een buitje of door de brandende zon moesten lopen.


Waarschijnlijk vonden de Oude Grieken dit ook een handige toepassing: de Griekse naam Petasos (waarvan Petasites is afgeleid) betekent zoiets als breed gerande hoed. Je zou kunnen zeggen dat het een beschermend kruid is.

Groot hoefblad De Kruidenschool

Ik had het net al even over volksnamen die het een en ander kunnen vertellen over het kruid.

Bijzonder leuk vind ik de Engelse volksnamen ‘Butterbur en Butterdock’ en het Nederlandse Boterklis:

Wist je dat het grote blad vroeger werd gebruikt om vers gekarnde boter in te bewaren?

Het zou de boter beschermen tegen warmte en het langer goed houden.


Er gaat zelfs een verhaal de ronde dat er in een oude zuivelwinkel die door een nieuwe eigenaar werd verbouwd, boter gevonden werd die al jaaaaaren oud moest zijn en nog steeds niet bedorven was.



Of het verhaal waar is weet ik niet, ik weet wel dat ik de boter even over zou slaan...

 


Veel voorjaarsvreugde!

 

Kruidige groet,


 

Gerry


'Zoon voor de vader' - Klein- en Groot hoefblad

Als je van een afstandje naar de bloemen kijkt zou je het niet direct zeggen, maar van kun je zien dat ze beiden onderdeel zijn van de samengesteldbloemigen. 

En als je naar het hartvormige/hoefvormige blad kijkt zie je de gelijkenis, en snap je direct waarom ze de naam ‘hoefblad’ delen. 

Beiden zijn het voorjaarsbloeiers, één van de eerste kruiden die bloemen ontwikkelen. Een bijzondere eigenschap van beiden is dat éérst de bloem verschijnt en pas daarna de hoefvormige bladeren. Dit bloeifenomeen noemt men ‘zoon vóór de vader’.

Klein hoeflbad De Kruidenschool

Klein hoefblad: Tussilago farfare

Klein hoefblad wordt zo’n 30 cm hoog en de hele plant is donzig behaard. Op een soort geschubde stengel verschijnt een knalgeel bloemetje dat een beetje doet denken aan een kleine paardenbloem.  Als ik kijk naar dit bloemetje dat zijn hoofdje meedraait met de zon, en naar hoe dapper deze zich al in de winter laat zien, vult het me met inspiratie en levensmoed!


De latijnse naam vertaalt naar: ’tussis’ = hoest en ‘agere’ = (be)handelen.

Eén van de Nederlandse bijnamen van Klein hoefblad is ‘hoestblad’, in het Engels wordt hij ook wel Coughwort (hoestwortel) genoemd.


Je raadt vast al bij welke klachten dit kruid wordt ingezet. Handig, ik kijk ook graag naar de volksnamen, die vertellen vaak al waar een kruid goed voor kan zijn.

De latijnse naam vertaalt naar: ’tussis’ = hoest en ‘agere’ = (be)handelen.

Eén van de Nederlandse bijnamen van Klein hoefblad is ‘hoestblad’, in het Engels wordt hij ook wel Coughwort (hoestwortel) genoemd.
Je raadt vast al bij welke klachten dit kruid wordt ingezet. Handig, ik kijk ook graag naar de volksnamen, die vertellen vaak al waar een kruid goed voor kan zijn.

Grote Klit Grote Klis Klitwortel Kliswortel Arctium lappa De Kruidenschool

Hoestkruid

De voornaamste toepassing is dus bij allerhande luchtwegklachten. Het werd door Dioscorides (één van de pioniers van de geneeskunde en kruidenwetenschap) aan het begin van onze jaartelling al ‘hoestkruid’ genoemd.

Het werd zelfs ingezet bij stoflongen, zoals je dat zag bij mijnwerkers, molenaars en bakkers. Het kruid werd tot volgens sommige bronnen nog tot in de jaren 50  ‘gewoon’ als kruid gebruikt, tegenwoordig wordt het voor inwendig gebruik alleen nog in homeopathische verdunning ingezet in verband met de inhoudsstof pyrrolizidine alkaloïde die zich zou kunnen gaan stapelen in de lever. 


Overig gebruik

Klein hoefblad werd vroeger ook wel gebruikt om tondel mee te maken om een vuur aan te maken, en het blad werd bewerkt om er rookkruid van te maken als vervanger van tabak.

 

Als bodemverbeteraar is het kruid uitstekend geschikt, het maakt met de wortels de grond los en kan verontreiniging in zich opnemen en zo de grond reinigen.

 

Alhoewel het inwendig gebruik van het kruid dus wordt afgeraden zou het kruid erg smakelijk zijn en staan er op internet recepten te vinden van mensen die bijvoorbeeld siroop, gelei en wijn van de bloemen maken. Ik zou dan even op eerder genoemde zaken (alkaloïden en verontreinigde grond) letten).

 

Al met al een bijzonder kruidje, dat ook door de vroege insecten zeer wordt gewaardeerd vanwege de nectar, als de koude nog regeert en er weinig voedsel te vinden is.

Groot hoeflbad De Kruidenschool

Groot Hoefblad (Petasites hybridus)

Groot hoefblad maakt een heel bijzondere bloem met een mysterieus, toverachtig uiterlijk.

Een bolvormige kaars met kleine bleekroze bloemetjes steekt ineens langs de waterkant de kop op.

Ik vind deze ‘roze knotsen’ fascinerend om naar te kijken.


Groot hoeflbad De Kruidenschool

Zoals de naam al doet vermoeden maakt hoefblad véél grotere bladen dan het klein hoefblad, wel 60cm tot 1m breed en behoren daarmee tot de grootste van de flora die we hier kennen.


De enorme bladeren staan op een stevige steel en doen een beetje denken aan een parasol of paraplu. 


Hiervoor werden ze ook echt gebruikt als men werd overvallen door een buitje of door de brandende zon moesten lopen. Waarschijnlijk vonden de Oude Grieken dit ook een handige toepassing: de Griekse naam Petasos (waarvan Petasites is afgeleid) betekent zoiets als breed gerande hoed. Je zou kunnen zeggen dat het een beschermend kruid is.

Groot hoefblad heeft een vergelijkbare werking als Klein hoefblad, en werkt als antihistaminicum (anti-hooikoorts) Ook Groot hoefblad tegenwoordig voor inwendig gebruik alleen als homeopathische verdunning ingezet in verband met eerdergenoemde alkaloïden.

 

Ik had het net al even over volksnamen die het een en ander kunnen vertellen over het kruid.

Bijzonder leuk vind ik de Engelse volksnamen ‘Butterbur en Butterdock’ en het Nederlandse Boterklis:

Wist je dat het grote blad vroeger werd gebruikt om vers gekarnde boter in te bewaren?

Het zou de boter beschermen tegen warmte en het langer goed houden.


Er gaat zelfs een verhaal de ronde dat er in een oude zuivelwinkel die door een nieuwe eigenaar verbouwd werd, boter gevonden werd die al jaaaaaren oud moest zijn en nog steeds niet bedorven was.

Of het verhaal waar is weet ik niet, ik weet wel dat ik de boter even over zou slaan...


 

Veel voorjaarsvreugde!

 

Kruidige groet,


 

Gerry

Vond je deze blog leuk? Deel hem gerust!

Misschien vind je deze blogs ook leuk:

Grove den Pinus Sylvestris Kruidenschool blog
4 december 2025
De Grove den, een boom vol symboliek, speelt al eeuwen een belangrijke rol in ons leven. Zo voorziet hij ons van hout, hars, én heilzame producten.
Sinaasappel Kruidnagel
1 december 2025
Met de warme en vrolijkmakende geuren, die voortkomen uit de etherische oliën, hul je je huis in een heerlijk aroma. Leuk om te maken voor jong en oud, geeft ook leuk weg als cadeautje voor de feestdagen!
28 november 2025
Voor jong en oud: zelf kruiden cadeaus maken, kerstpoppetjes knutselen, schilderen op zeil of je kleding versieren tot een heus kerst-tenue? Kom dan gezellig langs!
Meer posts

Misschien vind je deze blogs ook interessant:

Grove den Pinus Sylvestris Kruidenschool blog
4 december 2025
De Grove den, een boom vol symboliek, speelt al eeuwen een belangrijke rol in ons leven. Zo voorziet hij ons van hout, hars, én heilzame producten.
Sinaasappel Kruidnagel
1 december 2025
Met de warme en vrolijkmakende geuren, die voortkomen uit de etherische oliën, hul je je huis in een heerlijk aroma. Leuk om te maken voor jong en oud, geeft ook leuk weg als cadeautje voor de feestdagen!
28 november 2025
Voor jong en oud: zelf kruiden cadeaus maken, kerstpoppetjes knutselen, schilderen op zeil of je kleding versieren tot een heus kerst-tenue? Kom dan gezellig langs!
Zelf fermenteren Recept Kruidenschool
29 september 2025
DYI Fermenteren: gezond, lekker én goedkoop! Voedsel krijgt meer smaak en is langer houdbaar. Als bonus ontstaan er vaak probiotica die onze darmflora ondersteunen.
Nieuwsbrief Kruidenschool augustus 2025
25 augustus 2025
Veelzijdige geneeskracht van de Braam, Vakopleiding Kruidengeneeskunde, Kruidentuin, Kortingscode cursus: De overgang: een holistische benadering. Nieuwsbrief De Kruidenschool
Braam geneeskracht Kruidenschool
door De Kruidenschool 20 augustus 2025
Wist je dat in de Kruidengeneeskunde gebruik wordt gemaakt van de geneeskracht van het volwassen braamblad? Lees hier meer en ga zelf aan de slag met de recepten
Vlier Nieuwsbrief Kruidenschool
30 mei 2025
Nieuwe kruidentuin, Medicinale recepten, Kamille, Goudsbloem, Valeriaan, Scharlei, Sint janskruid, Engelwortel, Melisse, Guldenroede, Honingklaver, Hartgespan,
door De Kruidenschool 16 maart 2025
Verhuis, kruidige maartroerselen en recepten De lente is voelbaar, een (op)nieuw begin. Knoppen staan op het punt van uitbarsten, jong leven laat zijn kenmerkende frisheldere groen boven de donkere aarde zien en vogels kondigen uitbundig de ochtend aan. Het bruist van de nieuwe energie! In deze nieuwsbrief lees je over onze verhuizing, weetjes over diverse voorjaarskruiden en natuurlijk recepten! Verhuis (dichtbij) Ook voor de Kruidenschool breekt een geheel nieuwe cyclus aan: we gaan verhuizen! De bewegingen van deze lente voeren ons naar een nieuwe locatie: Het Groene veld in Amsterdam noord. Een bruisend, lommerrijk gebied op de grens van stad en land waar kunstenaars, buurtbewoners en sociale initiatieven werken aan bijzondere projecten. Vanaf 1 april zullen alle workshops, trainingen en de lessen van de Vakopleiding Kruidengeneeskunde op deze bijzondere plek te volgen zijn, in de sociale ruimte op de begane grond van het Poortgebouw. Het Groene veld is goed bereikbaar met de auto en bevindt zich op ongeveer tien minuten loopafstand van metrostation Amsterdam noord. Ons nieuwe adres vanaf 1 april De Kruidenschool Het Groene Veld (sociale ruimte van het Poortgebouw) G.J. Scheurleerweg 212c 1027 BA Amsterdam We zijn trots dat we hier onze activiteiten verder mogen ontplooien!
door De Kruidenschool 2 februari 2025
Open dag Vakopleiding Kruidengeneeskunde: 13 april 2025 In september start op De Kruidenschool in Amsterdam het nieuwe cursusjaar van de Vakopleiding Kruidengeneeskunde van Het Kruidenrijk. De vierjarige vakopleiding is er voor iedereen die interesse heeft in natuurlijke geneeskunde. Er is geen vooropleiding nodig. Er zijn twee tijdvakken (13:00 tot 14:15 en 14:30 tot 15:45) Geef je tijdig op via onderstaand aanmeldingsformulier want er zijn beperkte plekken. Heb je gereserveerd maar kun je onverhoopt niet kunnen komen? Laat dit dan alsjeblieft weten, mensen op de wachtlijst staan zijn blij met jouw plekje. Let op : vanaf 1 april verhuist De Kruidenschool naar een nieuwe locatie, namelijk: De Kruidenschool Het Groene Veld (sociale ruimte van het Poortgebouw) G.J. Scheurleerweg 212c 1027 BA Amsterdam *De Vakopleiding in Amsterdam wordt gefaciliteerd op de locatie van De Kruidenschool. De opleiding zelf wordt verzorgd door Het Kruidenrijk. Voor meer informatie over de opleiding of direct inschrijven kun je terecht op de website van het Kruidenrijk .`.
DIY cadeautjes natuurlijke verzorgingsproducten De Kruidenschool
door De Kruidenschool 11 december 2024
Met deze recepten voor natuurlijke verzorgingsproducten wordt cadeautjes maken een feestje! Leuk om weg te geven maar natuurlijk ook lekker om zelf te gebruiken.

Workshops en Cursussen: